Perşembe, Mayıs 19Önemli Haberler
Shadow

Dünya bor madeninin peşine düştü! Maglev treni ve Yapay Güneş’te kullanılıyor

Dünya bor madeninin peşine düştü! Maglev treni ve Yapay Güneş’te kullanılıyor

Yer altı kaynakları açısından epey güçlü bir ülke olan Türkiye’de bilhassa son yıllarda ön plana çıkan element bor… Dünya bor rezervlerinin yüzde 73’ünün Türkiye’de olduğunu biliyoruz. Uzmanlara nazaran bu oran aslında yüzde 88 civarında.

TÜRKİYE 2 MİLYON 600 BİN TON SATTI

Yer altındaki bu değer biçilemez doğal zenginlik, iktisada de giderek daha büyük katkı sağlıyor. O denli ki geçtiğimiz yıl pandemi şartlarına karşın bor üretiminde ve satışında rekor kırıldı. 2 milyon 600 bin ton bor eseri satıldı.

Çoğunluğu Uzak Doğu ülkelerine yapılan bor ihracatıyla birlikte Türkiye’nin maden ihracatı da 6 milyar dolarla tüm vakitlerin en yüksek düzeyine ulaştı. Kullanım alanları hayli çeşitli olan bor, yüksek teknolojide de kıymetli bir rol oynuyor.

Pekala, bor madeni neden değerli. Türkiye bor madenciliğinde nasıl bir atılım yapıyor?

“TÜRKİYE’DE ÇIKARILAN BORUN HEM KALİTESİ HEM DE KATMA BEDELİ YÜKSEK”

Türk-Alman Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Şafak Gökhan Özkan, kalite açısından bakıldığında Türkiye’deki madenlerin içerisindeki bor yüzdelerinin öteki ülkelere nazaran daha fazla olduğuna dikkat çekiyor:

“Bor elementi tabiatta 150-200 tane mineralin içerisinde bulunuyor. Bu mineraller ticari değiller. Ticari olanları içerisinde kalsiyum iyonu bulunanlara kolemanit diyoruz. İçinde sodyum olanlarına boraks diyoruz. İkisinin de bir ortada olanı üleksit denilen bir maden. Bu üçü de ülkemizde mevcut.

Dünyada ise ABD’de bu söylediğim 3 maden de var ancak içerisindeki bor yüzdeleri düşük. Türkiye’dekiler epeyce yüksek. Yani kalite açısından baktığımızda, Türkiye’deki madenlerin içerisindeki bor yüzdesi başkalarına nazaran çok yüksek. Birtakım yan eserlerinden ötürü da katma bedeli fazla.

Ülkemizde en kıymetli ve dünyadaki en büyük bor yatağı Eskişehir Kırka ilçesinde Seyit Gazi kasabasında. Bu Kırka yatağında boraks madeni mevcut. Şu anda Eti Maden’in deterjan üretiminde kullandığı boraks, buradan elde ediliyor.

İkinci büyük yatak Kütahya’nın Emet ilçesinde bulunuyor. Buradaki de kolemanit.

“KÜTAHYA’DAKİ KOLEMANİT OCAĞI, DÜNYADA RAKİPLERİNDE OLMAYAN İZOTOPA SAHİP”

Borun az ölçüde ancak her yerde kullanımının mümkün olduğunu ve bu yüzden de kıymetli olduğunu vurgulayan Özkan, Kütahya Emet’teki kolemanit ocağının dünyadaki rakiplerinde bulunmayan özelliğe sahip olduğunu söylüyor.

Zira bu proses yalnızca tabiattan çıktığı haliyle para edebilen bir şey değil. İşlemeniz gerekiyor. Ve mümkün olduğu kadar saf vaziyette minerali gerisinden da elementer bora geçmeniz gerekiyor. Elementer bor elde ettiğinizde kullanım alanları işte o “sanayinin tuzu” dediğimiz konu gündeme gelmiş oluyor. Az ölçüde ancak her yerde bor kullanımı mümkün. Bu yüzden kıymetli.”

ABD JEOLOJİ ARAŞTIRMALARI KURUMU: DÜNYA BOR REZERVLERİNİN YÜZDE 88’İ TÜRKİYE’DE

Prof. Dr. Özkan, dünya bor rezervlerinin yüzde 73’den de fazlasının Türkiye’de olduğunu, bunu ABD ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumunun son datalarında görülebildiğinin altını çizerek, şöyle konuşuyor:

“Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), şu anda dünyadaki toplam bor rezervini 1 milyar 243 milyon ton olarak belirtiyor. B2O3 bazında söylüyor bunu ve Türkiye’deki ölçü 1 milyar 100 milyon ton. Bu yaklaşık yüzde 88’ine karşılık geliyor. Her ne kadar muhafazacı halla ABD kendi datalarını kamuoyundan gizlese de dünyadaki üretim bilgilerini ve rezerv bilgilerini bizimle paylaşıyor. Hasebiyle bu türlü nadide bir kaynağımızı, ‘sanayinin tuzu’nun hakkını vererek, kıymetlendirmemiz gerekiyor.”

“BOR, AHŞAPLARIN YANMASINI GECİKTİRİCİ OLARAK DA KULLANILIYOR”

Borun kullanım alanı hayli fazla. Camdan paklık materyallerine, sağlıktan güce kadar pek çok alanda karşımıza çıkıyor. Kullanım alanlarına her geçen gün de bir yenisi ekleniyor.

Prof. Dr. Özkan, borun ahşapların yanmasını geciktirici olarak da kullanılabildiğine ve bunun hayli değerli olduğuna vurgu yaparak, kullanım alanlarını genel çizgileriyle şöyle anlatıyor:

“MAGLEV TRENİ’ VE ‘YAPAY GÜNEŞ’TE DE BOR BİLEŞİKLERİ KULLANILIYOR”

Borun bilinen kullanım alanlarının haricinde yüksek teknolojide de kullanımının mümkün olduğunu söyleyen Prof. Özkan, Japonya’da ve (Çin’de) manyetik kaldırma teknolojisiyle çalışan harika süratli tren Maglev ile (Fransa’da) ve Çin’de geliştirilen ‘Yapay Güneş’ deneylerinde de borun kullanıldığını duyurarak, şöyle anlatıyor:

“Birincisi, içerisinde neodinyum, demir ve bor elementlerinin alaşımı olan bir mıknatıs kelam konusu. Bu mıknatıs, doğal bir mıknatıs. Elektrikle mıknatıslanmıyor. Kendisi manyetik özellik taşıyor. Kuzey ve güney kutupları var. Maglev trenleri şu anda Almanya ve Çin’de geliştirilen bir teknoloji. Raylara ve trenin kızaklarına birer mıknatıs döşüyorsunuz. Eş kutuplar birbirini ittiği için aşikâr bir güya hava yastığı üzerinde yüzüyormuş üzere motoru olmayan bir trenden bahsediyoruz. Bu sonsuz güç kaynağı demek. Doğal ki o mıknatısı elde edebilmek için neodinyuma, demire ve bora gereksiniminiz var.

İkincisi ise Fransa’da ve Çin’de eş vakitli olarak yapılan ‘Yapay Güneş’ deneyleri. Tabi bu yapay güneşler yaklaşık 15-20 yıldır kelam konusu. Avrupa Birliği, Rusya ve ABD’nin içinde olduğu, Çin’in ve Hindistan’ın da ortak olduğu 35 tane ülkeden oluşan bir konsorsiyumda Fransa’da Paris yakınlarında bir yapay güneş oluşturuyorlar. Yapay güneşten kastım şu; güneşin yüzey sıcaklığı 5 bin santigrat derece civarındadır, teorik olarak ölçülmüş kıymet. Bunun sıcaklığı 100 kat olan bir yapay güneşten bahsediyoruz.

Burada yapılan şey, şu anda nükleer santrallerde ağır radyoaktif elementler parçalanarak güç elde edilebilirken, burada hidrojen atomları çarpıştırılarak helyum elde ediliyor. Ve burada çok büyük bir güç açığa çıkıyor. Olağan ki bu enerjiyi çıkartmak ve çarpıştırmak için kullanılan teknolojinin ve devasa makinanın ismi TOKAMAK. Eyfel Kulesi’nin üç katı büyüklüğünde bir hacimde, büyük bir tonajda yaklaşık 23 bin ton tartısında bir reaktörden bahsediyoruz. Bunun içerisinde döteryum denilen kimyasal 50 megawattlık bir güç girdisiyle 500 megawattlık güç elde ediliyor.

“BOR KARBÜR TESİSİ, SAVUNMA SANAYİ İÇİN ÇOK ÖNEMLİ”

2022’nin sonlarına yanlışsız tamamlanacağı açıklanan bor madeninin savunma sanayi ve nükleer teknolojide kullanılmasına imkan sağlayacak Balıkesir Bor Karbür Üretim Tesisi’nin savunma sanayi için hayli kıymetli olduğunu söyleyen Prof. Dr. Özkan, Türkiye’nin bu bahiste hayli değerli yatırımlar yaptığına da dikkati çekiyor.

“Bor, bir menkul değer değil. Yani altın, gümüş üzere süreç gören bir şey değil. Tüketim ölçüsü belirli. Kıymetli olan yatırımlar. Çok makul yatırımlar yapılıyor şu anda Türkiye’de. Bandırma’da Bor Karbür Tesisi kurmak savunma sanayi için çok değerli. Biz kendi tankımızın zırhını bundan elde edebiliriz.

Burada katiyetle maliyete bakmamak gerekiyor. Yani laboratuvar çalışmalarından başlayıp pilot çapta devam edip bunu nitekim savunma sanayine bahşetmemiz lazım.

Ulusal SİHA’ların öncü ismi merhum Özdemir Bayraktar ile İnsansız Hava Araçları’nın radara yakalanmaması için neler yapılmasıyla ilgili bir konuşmamız olmuştu. Ben bor kullanılmasını tavsiye etmiştim. Onlara ne kullandıklarını sorduğumda kevlar denilen bir ticari husustan bahsetti. Kevların içine baktığımızda da yeniden bir ölçü o ‘sanayinin tuzu’ndan var.

Pekala, biz neden kendi kevlarımızı üretmeyelim? Bor karbürden öte bir şey söylüyorum. Bor elementi atom numarası 5 ve izotopları olduğu için çok değerli bir nötron absorplayıcı husus. Nötronu yani radyasyonu, radarı, X ışınını ya da mikrodalgayı emen özelliğe sahip. Bu demek ki radar bir ışın gönderdiği vakit yere yansımayacak ve görünmeyecek. Görünmez uçak elde etmiş oluyorsunuz aslında. Boyasında, kaportasında kullanabilirsiniz. Yani İHA’ların, SİHA’ların yüzeylerinin kaplanmasındaki boyada bunu kullanabiliriz diye düşünüyorum.”

KAYNAK: TRT HABER

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

istanbul escort | beylikdüzü escort | istanbul escort bayan | tesettürlü escort | halkalı escort | kayaşehir escort | şirienevler escort |